تعریف

اکستازی یک داروی روان گردان مصنوعی از دسته داروهای محرک، با دو خاصیت تحریکی شبه آمفتامین و توهم زای شبه  LSDاست   .

نام های خیابانی این ماده XTC ، قرص شادی ، عشق،آتش فرشته و... است.فرمول شیمیایی آن متیلن دی اکسی متا مفتامین MDMA است. میزان MDMA  در هر قرص از 9 تا 117 میلی گرم متغیر است .قرصهای موجود در بازار درصد ناخالصی  آن زیادی است.

 وجود ناخالصی اثرات سوئ MDMA را چندین برابر میکند.

کافئین افدرین ، PMA  (فعال کننده ی سيستم عصبی ) MDA  ( ترکیبی کشنده )از جمله مواد محرکی است که به عنوان ناخالص ها به قرص < اکستازی > اضافه می شود

این ماده برای سیستم عصبی سمی بوده ودر دوزهای بالاقادر است درجه حرارت بدن را خیلی سریع افزایش دهد.که منجربه تخریب عضلات، کلیه و سیستم قلبی – عروقی خواهد شد. از اعضائ دیگر خانواده اکستازي، میتوان آمفتامین و کوکائین را نام برد

تقسیم بندی داروها

موادروان گردان از نظر تاثیر بر شرایط روانی و جسمانی مصرف کننده به چهار گروه ثقسیم می شود :

1 – محر ک ها ( کوکائین و کافئین )

2 – سرکوب گرها (مورفین و هروئین)

3 – توهم زا ها ( LSD  و ماری جوانا )

4 – مخدرها (حشیش و تریاک

< اکستازی > خالص پودر سفید، مشتمل از کریستالهای ریز است . از این پودر بوی کپک به مشام می رسد  .در صورت وجود ناخالصی ، < اکستازی >  به رنگهای قرمز و قهوهای نیز دیده می شود

این ماده به اشکال قرص ، کپسول ، پودر استنشاقی و برچسب های پوستی موجود است . < اکستازی >  را تزریق هم می توان کرد

تحقیقات انجام شده با استفاده از تصویربرداری مغز در انسانها نشان داده است کهMDMA  در مغز به سلولهای عصبی که با واسطه شیمیایی سروتونین عمل می کنند آسیب می رساند .واسطه شیمیایی سروتونین نقش مهمی در تنظیم رفتار، پرخاشگری، فعالیت جنسی، وحساسیت به درد ایفا می کند.

 زوال حافظه کوتاه مدت، تخریب سلولهای قشرمخ، نارسایی کبد وکلیه ها، کاهش شدید وزن وضایعات پوستی وتاثیر اکستازی بر ساختمان DNA و ایجادنقایص ژنتیکی ..

از عوامل ترغیب کننده افراد به مصرف این قرصها می توان :

 خجالت وکمرویی ، فشار دوستان ،  ناتوانی از ردکردن درخواست دیگران ( نداشتن قدرت" نه " گفتن ) ، حس بزرگ شدن ، کاهش افسردگی ، افزایش تمایلات عاطفی ، دست کم گرفتن خطر و ماجراجویی عنوان کرد ..

فرد می پندارد برای او هم همان حس هایی که برای دوستش رخ داده  رخ خواهد داد بی آنکه دچار عوارض آن شود، غافل از اینکه اثر و عملکرد این ماده مثل همه ی مواد دیگر در بدن افراد مختلف متفاوت است و نه تنها ممکن است فرد را دچار حالت مورد نظر نکند بلکه بسیار امکان دارد عوارضی جبران ناپذیر،  طولانی مدت و حتی مرگ بار را به همراه داشته باشد

اثرات مصرف اکستازی

احساس شدید خوب بودن و افزایش انرژی بدن ، کاهش میل به خوردن، احساس عطش، حرکات غیر ارادی چشم، پرچانگی، گرفتگی عضلات، دندان قروچه کردن، افزایش ضربان قلب، بالارفتن فشارخون (در دوزهای بالا بدکارکردن ریتم قلبی وکاهش فشارخون ) بی قراری، اضطراب، نگرانی، لرزش اندامها، افزایش یاکاهش دمای بدن، ازدست رفتن آب بدن، اختلالات بینایی، سردرد وسرگیجه واز دست دادن تعادل.

به دنبال افزایش فعالیت سیستم عصبی خودکار وپرفشاری خون، فرد مستعد ابتلا به حملات قلبی ومغزی می شود.

"اکس" روی هیپوتالاموس اثر می گذارد و دمای بدن را به شکل غیر قابل مهاری بالا یا پایین  می برد. 

راههای پیشگیری از مصرف قرصهای روان گردان

افزایش حس مسئولیت فردی و کنترل خود

·       افزایش مهارت های زندگی مانند مهارت تصمیم گیری وارتباط اجتماعی

·       تشابه قرص روان گردان با قرص های معمولی و لزوم هوشیاری جوانان و نوجوانان

·       افزایش اعتماد به نفس و مقابله با شکست های زندگی

برای ترک کردن مصرف این ماده لازم است حتما به یک روان شناس یا روان پزشک مراجعه کرد ، او با روش ها و دارو ودرمان های خاصی می تواند اثرات سوئ این ماده را بکاهد و به فرد کمک کند زودتر به زندگی عادی برگردد .به علاوه در مورد ترک آن باید گفت رابطه مستقیمی میان اراده وترک اعتیاد وجوددارد.

.

                  فریبا خسروی 

                    ناحیه 7– سال تحصیلی88 - 87

      دیستروفی عضلانی دوشن یا  DMD

        (Duchenne Muscular Dystrophy)       

نمونه شاخص و شدید بیماری های دیستروفی عضلانی،(1) بیماری ديستروفى عضلانى دوشن است که یک بیماری پیشرونده ژنتیکی است و از طریق صفت مغلوب وابسته به جنس انتقال داده می شود. این بیماری در اثر فقدان پروتئین دیستروفین به وجود می آید.ژن مسئول ساخت این پروتئین روی کرموزوم X قرار دارد.دیستروفین اطراف سلول های عضلانی برای محافظت ساختمان عضله ساخته می شوند و مانع از خروج عناصر داخل سلول عضلانی به فضای خارج از سلول می شود.بدون دیستروفین سلول عضلانی قابل نفوذ خواهد بود و مواد بافت خارج سلولی وارد سلول عضله شده و باعث تخریب(آتروفی) عضله خواهد شد.دیستروفین در بدن افراد طبیعی کمتر از 002/0 میلی گرم از کل پروتئین بافت عضلانی است. . اين بيماري ناشي از جهش در ژن DMD مي‌باشد كه در نوار (21) بازوي P كروموزوم x قرار دارد(بازوي P، بازوي كوتاه هر كروموزوم است). اندازه‌ي اين ژن (2300) كيلوباز است. به عبارتي (5.1) درصد از طول كروموزوم x را اشغال نموده و يكي از بزرگترين ژن‌هاي ساخته شده در جانداران مي‌باشد. ژن DMD از نظر ساختماني پيچيده و داراي 79 اگزون و 7 راه‌انداز مي‌باشد. محصول اين ژن در ماهيچه‌ها يك پروتئين عظيم (427) كيلو دالتوني است كه ديستروفين ناميده مي‌شود. ديستروفين در سلول‌هاي ماهيچه‌اي ظاهراً نقش ساختماني دارد و حداقل داراي دو نقش زير است:

از طريق اتصال اسكلت سلولي به ماده زمينه‌ي خارج سلوليٍ براي حفظ انسجام غشاي سلول ماهيچه‌اي ضروري مي‌باشد. اين پروتئين در ايجاد سيناپس هم دخالت دارد. آسيب پروتئين ديستروفين سبب ناپايداري سلول ماهيچه‌اي شده و بدين ترتيب محتويات سلول آسيب ديده مي‌تواند وارد خون شود كه يكي از اين مواد، آنزبم كراتين كيناز است. اين آنزيم در سلول ماهيچه‌اي سبب تسريع واكنش زير مي‌شود: كراتين+ ATP ← ... + فسفو كراتين.

يكي از نشانه‌هاي ابتلا به ديستروفي عضلاني دوشن افزايش غلظت كراتين كيناز سرم تا حد (50 تا 100) برابر ميزان طبيعي است. به علت آن كه ژن بر روي كروموزوم X قرار دارد، ديستروفي عضلاني دوشن بيشتر در پسران ديده مي‌شود و بروز آن تقريباً يك مورد به ازاي هر (3500) پسر متولد شده است. نوزاد در موقع تولد كاملاً سالم به نظر مى رسد، علائم بيمارى زمانى شروع مى شود كه نوزاد شروع به حركت می کند ، حتى زمانى كه با چهار دست و پا و يا سينه خيز مى نمايد حركت او كندتر از همسالان خود است و زود به زود خسته مى شود. هنگامى كه به راه مى افتد ضعف عضلانى به تدريج واضح تر مى شود.بیشتر این بچه ها تا سن ۴ سالگی راه رفتن طبیعی دارند و بعد از مدتی والدینشان نسبت به نحوه ی راه رفتن غیر طبیعی یا اشکال در برخاستن از روی زمین ، راحت زمین خوردن ، اشکال در بالا رفتن از پله ها و عدم توانایی دویدن یا انجام حرکات ورزشی در مقایسه با همسالانشان نگران می شوند.بزرگ شدن غیر طبیعی عضلات ساق پا و ضعف خفیف تا متوسط عضلات ابتدای اندام تحتانی ، به صورت راه         رفتن اردک وار( شکم را جلو می دهند) و   عدم توانایی در برخاستن راحت از روی زمین تظاهر می کنند.این کودکان به طور مشخص برای برخاستن از حالت نشسته از پاها و بدنشان کمک می گیرند که به نشانه ی گاور معروف است.پیشرفت عضلانی به صورتی است که در سن ۶ سالگی ضعف عضلات بارز می شود به تدريج تحليل عضلانى پيشرفت مى نمايد و فرد بيمار به علت ناتوانى عضلات پا و دست در ۱۰ سالگی توانایی راه رفتن را از دست می دهد و قادر به حركت نيست و به صندلی چرخ دار نیاز دارد. در مواقع شدید ستون فقرات انحراف پیدا می کند ، به طوری که ستون فقرات به شکل حرف S در می آید. در موارد شدیدتر قفسه ی سینه تغییر شکل می دهد و عضلات قلب تحلیل می رود و در مواقع بسیار شدید و نادر تا قبل از ۲۰ سالگی به علت فلجی عضلات قفسه سينه و به علت نارسايى تنفس و فلجی عضلات قلب، عفونت ريه ها يا به علت عفونت زخم هاى حاصل از عدم تحرک باعث مرگ می شود. قبل از تولد با آزمون های ژنتیک و بعد از تولد با انجام آزمایش خون و اندازه گیری کراتنین کنیاز سرم، نمونه برداری از عضله(الکترومیوگرافی) این بیماری قابل شناسایی است.

در حال حاضر هيچ درمان علاج دهنده‌اي براي اين بيماري وجود ندارد و اندازه‌ي بزرگ ژن آن مانع از آن مي‌شود كه بتوان از ناقل‌هاي ويروسي فعلي  براي انتقال نسخه‌ي سالم ژن به سلول، استفاده نمود. در دو سوم موارد، فرزندان مبتلا به اين بيماري، مادران حامل داشته‌اند اما يك سوم ديگر ناشي از جهش‌هاي جديد است. اندازه‌ي بزرگ اين ژن باعث شده كه ميزان وقوع جهش در آن زياد باشد 

توضیحات

   1-- هر گونه اختلال ناشی از نقص درتغذیه سلولی را دیستروفی گویند

منابع:     ۱-. fa.wikipedia.org

         ۲-  http://www.magiran.com

      ۳-  http://www.parsipic.com

گرد اوری: فریبا خسروی  دبیر زیست شناسی           

                       ناحیه هفت

آلوورا

آلوورا گیاه مناطق نیم حاره ای تاریخ و سرگذشتی طولانی و پرآوازه دارد که قدمت آن به زمان کتاب مقدس بر می گردد . در تمام تاریخ تدوین شده بشری از این گیاه بعنوان گیاهی مهم چند منظوره و با کارایی همه جانبه نام برده شده و اعتبار و اهمیت خاصی برای آن قایل شده اند . برگهای ضخیم و پهن گیاه که به تدریج باریک می شوند نزدیک به سطح زمین و از ساقه های باریک و کوتاهی می رویند . با وجود شباهت ظاهری این گیاه از خانواده کاکتوسها نیست بلکه عضوی از گروه و خانواده سوسنی ها محسوب می شود که به گروه "Aloe Barbadensis" مشهور هستند .
از دیگر اعضای این گروه می توان پیاز سیر و شلغم را نام برد . وابستگی این گیاه به خانواده سوسنی ها از گلهای زرد رنگ لوله ای شکلی که هرسال در بهار می رویند کاملا واضح و آشکار است . بیشتر از ۲۵۰ گونه از این گیاه در سراسر دنیا می رویند ولی امروزه فقط دو نوع از آن به نامهای Aloe Barbadensis Miller & Aloe Aborescens برای مصارف تجاری و صنعتی پرورش داده می شوند که علا قه مندان و طرفداران فراوانی نیز دارند آلوورا در هوای گرم و در مناطق حاره ای رشد می کند و تحمل سرما و یخ زدگی را ندارد و بسرعت از بین می رود . در ایالات متحده آمریکا این گیاه بیشتر در تگزاس جنوبی فلوریدا و کالیفرنیا ی جنوبی رشد می کند و در سایر نقاط دنیا نیز می توان این گیاه را در مکزیک کشورهای حاشیه اقیانوس آرام هندوستان آمریکای جنوبی و مرکزی ، آفریقا ، استرالیا و کشورهای منطقه کارائیب مشاهده کرد . گیاه بالغ و رشد یافته آلوورا بین ۷ تا ۱۲ سانتی متر ارتفاع دارد و طول و شعاع پیرامونی آن نیز بین ۷۰ تا ۹۰ سانتی متر است .
برگهای گیاه در پایین ساقه و نزدیک به سطح زمین در طرح و آذین گلسرخی رشد می کنند .
هر گیاه بین ۱۲ تا ۱۶ برگ دارد که به هنگام رشد تا حدود یک کیلو و ۳۰۰ گرم وزن دارند . هر شش تا هشت هفته یک می توان سه یا چهار برگ از گیاه را چید . در ابتدا استفاده تجاری و اقتصادی از گیاه آلوورا جهت تهیه شیرابه ای بنام " Aloin" بود که سالها به عنوان ماده اولیه داروهای مسهل مورد مصرف قرار می گرفت . "Alion" به قدری مشهور و پر آوازه گشت که هم معنی و مترادف نام Aloe Vera شد و تا سالهای اوایل قرن بیستم در تاریخ تجارت و بازرگانی دنیا این دونام در کنار هم و به یک معنی توجیه می شدند .
این مساله سالهای بعد هنگامی که ترکیب دیگری از الوورا به نام آلوئه ژل  (Aloe Gel) به بازار آمد ; باعث گیجی و سردرگمی مصرف کنند گان آن شد . "آلوئه ژل" ژلی بی رنگ و نیمه جامد بود که حدود سال های ۱۹۵۰ به بازار عرضه شد و بسرعت اعتبارو اهمیت بسیار زیادی یافت از این ژل به عنوان ماده اصلی و پایه در نوشابه ها و شربتهای تقویتی عامل مرطوب کنندگی در محصولات بهداشتی و عامل شفابخش و درمان کننده در داروهای بدون نسخه و محصولات آرایشی استفاده می شد .
تحقیقات و بررسی های شیمیایی نشان داده که شیره شفاف(ژل ) سرشاراز اسیدهای آمینه ; مواد معدنی ویتامین ها آنزیم ها ،پروتئین ها ،پلی ساکاریدها و محرک های بیولوژیکی است . علاقه و اشتیاق عموم نسبت به "آلوورا" به سرعت گسترش می یافت بنابراین تحقیقات گسترده و همه جانبه ای جهت شناخت و بررسی اجزای تشکیل دهنده آلوورا آغاز شد تا جزئیات بیشتر و سرنخ های تازه تری در خصوص این گیاه و جادوی نهفته در آن به دست آید . این تحقیقات و بررسی ها باعث شد که این صنعت در اواخر سالهای ۱۹۷۰ و اوایل ۱۹۸۰ تحت نظارت و کنترل سازمان غذایی و دارویی( (FDA قرار گیرد زیرا در مورد استفاده از این گیاه و اثرات ان مطالب بسیار مبالغه آمیزی به مصرف کنندگان ابراز می شدژل آلوورا نیز همچون سایر عصاره های طبیعی دیگر (عصاره میوه ها و یا سبزیها) پایدار و مقاوم نیست و به سرعت در مقابل میکروبها آسیب پذیر است .
موفقیت بزرگ و برجسته در صنعت آلوورا ابداع و ایجاد شیوه و روش درست حفظ و مقاوم ساخت این شیره (ژل) بود که باعث شد تا در تمام مراحل نگهداری و یا حمل و نقل به اکناف دنیا به مدت بسیار طولانی بدون ترس از آلودگی نگهداری شود و در نهایت به عنوان ماده اولیه در داروها و یا اقلام آرایشی به کار رود .
تحقیقات و آزمایشهای وسیع در دنیا بر روی این گیاه انجام گرفته و ثابت نموده که بعضی از خواص آلوورا قابل انکار نیست .
به عنوان مثال خاصیت مرطوب کنندگی و نفوذ سریع آن در پوست به اثبات رسیده است ولی خواص دیگری همچون ضد درد و خاصیت درمان کنندگی و آنتی بیوتیک که به آن نسبت داده اند هنوز کاملا به اثبات نرسیده و نیازمند تحقیق و بررسی های مستند و آزمایشهای علمی بیشتری می باشد . امروزه صنعت و تجارت "آلوورا" و تولید فراورده هایی از این گیاه اعتباری شایسته و جهانی در میان صنایع دیگر جهان برای خود یافته است و به همین علت هیئت علمی بین المللی الوورا(International Aloe Seience Couneil) تشکیل گردید که کمک های شایانی به این صنعت نموده و از طریق این هیئت صنعت مذکور قادر به تولید بهترین نوع این گیاه با کیفیتی بسیار مطلوب شده است .
استقبال و علاقه عموم به این گیاه و فراورده های مربوط به آن ثابت کرده که این هیئت علمی (I.A.S.C.) در مسیر درستی حرکت می نماید . هیئت افرادی با تجربه ماهر و حرفه ای را مامور نموده که در خصوص گسترش و بازاریابی و عرضه بیشتر و بهتر این ژل و فراورده های مربوط در آینده بررسی و تحقیق نمایند و این همه به این خاطر است که هیئت علمی به درستی می داند که آینده "آلوورا " آینده ای پر از موفقیت برای کسانی است که در راه اعتلای این صنعت گام بمی دارند .
گیاه "آلوورا" دارای چهار خاصیت مهم و اصلی است :
▪ ضد التهاب و تحریک پذیری
▪ ضد قارچ و ضد کپک
▪ میکروب کش ( آنتی بیوتیک)
▪ احیاء کننده از نو سازنده و نشاط بخش
"آلوورا" به خاظر خواص بازسازنده و منحصر بفرد خود از سایر داروهای طبیعی و گیاهی دیگر متمایزاست . این خاصیت منحصر بفرد عناصر گیاه را قادر می سازد که در عین حالی که درست روی هدف مورد نظر در بدن به فعالیت مشغول هستند بر روی همدیگر نیز اثرات تداخل و متقابلی داشته باشند .
"آلوورا" تواناییهای درمانی متعددی دارد و به راحتی می تواند جایگزین داروهای استروئیدی موضعی و خوراکی و یا آنتی بیوتیکهای موضعی شود .
"آلوورا " دارای آنزیم های متعددی است (۹۲ آنزیم) واز آنجایی که آنزیم ها به یدن در جذب مواد غذایی اصلی کمک نموده و در عین حال پالایش و تصفیه آن را به عهده دارند الوورا به عنوان گیاهی ارزشمند در این خصوص محسوب می شود .
"آلوورا" اثرات جانبی داروها را کاهش می دهد و قدرت ایمنی بدن را بالا برده و کمک می کند که ازتجمع سموم در بدن جلوگیری شود .
"آلوورا" چها بار سریتر از آب در بدن نفوذ می کند .
"آلوورا به فیزیولوژی بدن آسیب نمی رساند بلکه آن را متعادل نموده و بهبود می بخشد .
"آلوورا " خواص درمانی و غذایی بسیاری دارد و سرشار از ویتامینمواد معدنی اسیدهای آمینه و انزیم هاست .
"آلوورا" دارای عناصر و موادیست که روی کلیه نقاط بدن بسته به میزان آن تاثیر گذار و اثر بخش است .
"آلوورا" سلولها را احیاء و حیات می بخشد . راز نهان و جادوی نهفته در"آلوورا" اثرات متقابل و مرموز عناصرآن بر روی همدیگر می باشد . "آلوورا " را نیز همچون گیاه

( جین (Jinseng می توان گیاه "adaptogenic بشمار آورد .
طبق اظهار نظر "برگمن" دانشمند ومحقق روسی adaptogeninc به گیاهی گفته می شود که اثرات و خواص تنظیم کننده و کنترل کننده روی بدن داشته باشد و به بدن کمک کند که در لحظات و موقعیت های بحرانی و استرس زا تعادل خود را حفظ نماید و در همین هنگام که تنظیم و کنترل سیستم ایمنی بدن را به عهده دارد به درمان بخشی دیگر از بدن که بیمار است بپردازداین عمل گیاه یا دارو (adaptogenics) در زمان نیاز و در آن بخش از بدن که فعالیتش کارساز و مورد نیاز باشدانجام خواهد پذیرفت و اگر مورد نیاز نباشد ظاهرا بدون فعالیت باقی می ماند گر چه به آهستگی و به تدریج سیستم ایمنی بدن را تقویت می کند .
● بیماریها و خواص درمانی آلوورا :
▪ پوکی استخوان :
آلوورا حاوی تعدادی مواد معدنی از جمله "BORON" می باشد که کمبود کلسیم در بدن را به حداقل رسانده جذب آن را تسریح می بخشد و آن را در تمام بدن پخش می کند .
▪ دیابت :
آلوورا آنزیم های موجود در پانکراس را فعال می کند و در افرادی که دچار دیابت و هیپوگلسیمی هستند به تعادل و تنظیم قند در خون کمک می نماید .
▪ زخم معده :
آلوورا ترشح اسید های مهده را تنظیم و کنترل می نماید و خواص بی حس کننده و منعقد کننده خون ضد باکتری و درمان کننده و شفابخش دارد . ژل خوراکی آلوورا به خاطر شکل و ساختار ظاهریش به جداره لوله های گوارشی می چسبد و سرعت بهبود زخم را افزایش می دهد .
▪ کلسترول :
آلوورا هنگامی که با الیاف سلولزی (Fiber) همراه و مخلوط شود سطح کلسترول خون را تنظیم نموده و خون را پالایش و تصفیه می نماید . کپسول آلوورا با گیاه یونجه به خاطر سبزینه (کلروفیل ) موجود در یونجه بسیار موثر است .
▪ فشار خون :
مصرف مداوم عصاره و یا کپسول الوورا باعث کنترل و تنظیم فشار خون می شود .
▪ بیماریهای محرک روده :
مصرف آلوورا به صورت مرتب اثرات شفابخش طولانی مدت و مثبتی به همراه داشته و سیستم گوارشی را پالایش نموده و بهبود بیماری را تسریع می نماید .
شفابخشی و تاثیر پذیری محصولات آلوورا بستگی کامل به تمام مراحل حفاظت منابع طبیعی تولید و پرورش گیاه و روش خلوص و تصفیه آن دارد . ژل آلوورا که از وسط برگ گیاه به دست می آید حاوی مواد سلولوئیدی است که به ژل حالت نیمه جامد و خمیری شکل می بخشد و به خاطر این غلظت است که ژل خمیر گونه تا زمانی که تصفیه پالایش و صاف نشود قابل استفاده نخواهد بود .
خمیر نیمه جامد سلولوئیدی شیره آلوورا با استفاده از پروسه و روش دیالیز سرد و فیلتراسیون و صاف کردن شش مرحله ای که در هیچ مرحله ای از آن گرما و حرارت نقشی ندارد تا خواص غذایی ژل از بین نرود از ژل آلوورا جدا می شود . در این مرحله "Aloine" به دست می آید که عبارتست از شیره ای زرد رنگ که به عنوان مواد اولیه داروهای مسهل بکار می رود همچنین سولفیت ها نیز از ژل جدا می شوند تا خطر آلرژی و حساسیت هم از بین برود . .  ..

منبع: www.aftab.ir

گردآوری : فریبا خسروی

تلومر 

تلومر(Telomere) پایانه فیزیکی کروموزم های خطی میباشد که از یک توالی غیر کد کننده تشکیل یافته است. در پستانداران تلومر مرکب از تعداد متغیری توالی های تکراری  ، با رمز  TTAAGGGمیباشد. توالی تکرارا شونده تلومری در سایر جانداران نیز دارای فرمول کلی مشابهی است  که این شباهت نشاندهنده نقش حیاتی و در نتیجه محفوظ باقی ماندن ساختار تلومر میباشد.

انتهای مولکول   خطی  که بطور معمول چسبنده میباشد با حضور تلومر و ساختمان   آن این چسبندگی را از دست میدهد. از این رو تلومر مانند سپری کروموزم را از ایجاد پیوستگی های نابجا و غیر صحیح و تخریب بوسیله آنزیمها اگزونوکلئاز سلول محافظت مینماید. همچنین ، مشخص شده است که تلومر درمکان یابی و جایگیری کروموزم در هسته و خاموشی انتخابی ژن های مجاور خود، ایفای نقش میکند علاوه برا ین ، تلومر نقش اساسی دیگری در ابتدای سنتز خود ایفا میکند که در ارتباط با رونویسی   میباشد. در واقع در انتهای یک DNA خطی کار آنزیمهای همانند ساز در رشته پیرو به مشکل برخورد میکند   چرا که این آنزیم ها برای برداشتن آخرین پرایمرو قراردادن آخرین بازها، پایانه OH3'- در اختیار ندارند. آنزیم تلومراز (Telomerase)  این مشکل را با ستنز تلومر حل میکند .    

این آنزیم که یک ریبونوکلئوپروتئین است با الگوا قراردادن بخش ریبونوکلئیک اسیدی خود، توالی های تکراری تلومر را به پایانه   رشته پیرو متصل کرده و این بخش اضافه برای سنتز پرایمر جدید الگو قرار گرفته و همانند سازی انتهای DNA  کامل میشود. خود پرایمر نیز تا نزدیکی انتها الگو قرار گرفته و دو رشته ای میشود. اما در انتها با توجه به عدم وجود پایانه 3'  مشکل تکرار میشود و این بار با توجه به اینکه تلومر توالی غیر کدکننده است بدون ایجاد مشکلی سنتز رشته  مکمل متوقف شده وانتها ی تلومر همانطور که گفته شد تک رشته ای باقی می ماند و در تشکیل  T-loop  دخالت میکند.

 کنترل اندازه تلومر

با توجه به اینکه در هر دور همانند سازی با فعالیت تلومر به طول تلومر افزوده میشود به نظر میرسد که اندازه تلومر پیوسته افزایش می یابد اما درواقع چنین مسئله ای رخ نمیدهد بلکه حتی در سلولهای سوماتیک جانداران پر سلولی مثل انسان طول تلومر پیوسته کاهش می یابد. این سلولها طی تمایز،توانائی تولید آنزیم تلومراز را از دست داده اند بنابراین در هر دور همانند سازی   در این سلولها آنزیم های درگیر درانتهای تلومر با مشکل عدم وجود پایانه   روبرو شده وقسمتی از انتهای تلومر همانند سازی نمیگردد. این مسئله طی تقسیمات متوالی باعث کاهش تدریجی طول تلومر میگردد. لبته سلولهای سوماتیکی که به سرعت تقسیم میشوند و سلولهای تولید مثلیٍ، توانائی تولیدمثل تلومراز را دارند وبنابراین دچار این کاهش در طول تلومر نمیگردد.

علاوه بر آنچه بالا گفته شد احتمال وجود سیستم کاهش طول وابسته به پروتئین که به اصطلاح باعث فرسایش یا خوردگی تلومر میشود نیز مطرح شده است.

سوالی که در اینجا مطرح میگردد این است که آیا در سلولهایی که بطور مداوم تقسیم می شوند مثل سلولهای تولید مثلی و یا تک سلولی های یوکاریوتیک که در آنها تقسیم سلولی به معنای تولید نسل است و بدون محدودیت دنبال میشود، طول تلومر به علت وجود آنزیم تلومراز پیوسته افزایش می یابد؟

مشاهدات نشان داده است که در بین سلولهای سوماتیک سلولهای عصبی در رابطه با طول تلومر استثنا میباشند. چراکه در این سلولها طول تلومر همواره تقریباٌ ثابت باقی میماند. باتوجه به اینکه این سلولها پس ازدوران جنینی بطور معمول تقسیم نمیشوند ثبات طول تلومر در آنها مکانیزم کاهش طول تلومر براساس همانند سازی ناقص و یا هر مکانیزم دیگر را که وابسته به تقسیم سلولی باشد تائید میکند. مشاهدات و آزمایشات انجام شده بر روی سلولهای مخمر نشان داده اند که نوعی تعادل بین کاهش وافزایش طول تلومر در این سلولها وجود دارد. بدین صورت که سیستمهای مولکولی خاصی با کاهش تدریجی طول تلومر و رسیدن آن به یک آستانه معین امکان افزایش طول آنرا فراهم می آورند. به عنوان مثال پیشنهاد شده است که پروتئین متصل شونده به تلومر به نامTelomere Binding Protein دارای تعدادی جایگاه اتصال روی تلومر است ،هرگاه که این پروتئین به تعداد معین ( و یا بیشتر از آن ) در اتصال با تلومر وجود داشته باشد تلومراز امکان اتصال و سنتز دنباله تلومر را نمی یابد

. اما وقتی به علت کاهش طول تلومر، چه با فرسایش و چه با همانند سازی ناقص، تعداد جایگاه های  TBPو در نتیجه تعداد مولکولهای این پروتئین بر روی تلومر کاهش پیدا کند، تلومراز اجازه می یابد به تلومر متصل شده  و آنرا طویل کند این طویل شدن باعث ایجاد جایگاههای جدید برای اتصال تعدادی از مولکولهای این پروتئین به تلومر می شود که این امر دوباره باعث جلوگیری از افزایش طول مجدد   

تلومر توسط تلومراز شده و تعادل بین کاهش وافزایش طول حفظ میشود.

 تلومر وطول عمر

همانطورکه گفته شد وجود تلومر به عنوان سپر حفاظتی برای محافظت از ژنوم سلول یوکاریوتی اهمیت حیاتی دارد وکاهش زیاد طول تلومر منجر به از بین رفتن توانائی عملکرد این ساختار در انجام وظایف خود شده ودرنهایت سلول را به سوی نابودی میبرد. مشادهدات متعدد نشان داده اند که سلولهای سوماتیک انسانی طبیعی، که در سیستم در شیشه(in vitro)کشت داده شده اند ،تنها میتوانند تعداد محدودی تقسیم را انجام دهد و پس از آن رشد آنها متوقف شده و سلولها دچار سالخوردگی میشوند پس از اینکه کاهش طول تلومر به حد بحرانی برسد فرکانس بالائی از نوترکیبی های کروموزمی مشاهده میشود همین امرمیتواند عامل سالخوردگی ونهایتاٌ نابودی سلول گردد. این اتفاق دربدن موجودات زنده (in vivo) نیز رخ میدهد و تحقیقات ارتباط طول عمر موجودات زنده پرسلولی وکاهش طول تلومر را نشان میدهند . به عنوان مثال در یک بررسی بر روی Rat مشاهده شد که کاهش طول عمر تلومر در بافتهای سوماتیک این جانور در جنس نر بیشتر ( سریعتر ) از جنس ماده است.و این مطلب با طول عمر آنها که در ماده ها بیش از نرهاست مطابقت دارد.

همین مسئله باعث شد که بحث هائی پیرامون افزایش مدت عمر بشر وحتی جاودانگی بشر مطرح گردد و دانشمندان در تلاش هستند که ابتدا اینکار را با ساختن حیوانات  آزمایشگاهی مثلاٌ موشهائی با عمرهای طولانی تر ازحد معمول به مرحله عمل برسانند.

برخلاف سلولهای سوماتیک طبیعی،سلولهای سرطانی میتوانند بطورمتوالی تقسیم شده و خطوط  سلولی نامحدود تولید نمایند. ( مثل سلولهای هلا) برای داشتن چنین خصوصیتی ، این سلولها باید توانائی حفظ طول تلومر خود را داشته باشند. این سلولها میتوانند این توانائی را با تولید آنزیم تلومراز بدست آوردند. در واقع ایجاد توانائی تولید این آنزیم که میتواند توسط ویروسها و یا سایر عوامل جهش زا ، در سلول های سوماتیک بدن ایجاد گردد یکی از عوامل سرطانی شدن این سلولها بشمار میرود.

از سوی دیگر همین مسئله از سوی پژوهشگران به عنوان پاشنه آشیلی برای سلولهای سرطانی تلقی میشود. چراکه با طراحی درمانهائی که ساز و کار حفظ تلومر را در این سلولها هدف قرار میدهد میتوان این سلولهای نامیرا را به سلولهایی با تقسیمات محدود و درواقع میرا تبدیل  کرده و نابود نمود.

یکی از راحترین راهها برای انجام اینکار هدف قراردادن تلومراز است. چراکه این آنزیم مسئول نامیرائی در سلولهای سرطانی است. اما از سوی دیگر مشخص شده است که گاهی چنین مباررزه ای تاثیر معکوس میدهد به عنوان مثال در یک مطالعه درموشهای آزمایشگاهی مشاهده شده است که این نوع درمان اگر چه باعث کاهش توان حیاتی سلولهای سرطانی میشود اما فراوانی لنفوم را در این موشها افزایش میدهد. این امر ممکن است به علت افزایش امکان ایجاد نابسامانی های کروموزمی به علت کاهش طول تلومر ها باشد به بیان دیگر در این روش امکان بوجود آمدن  خطوط سلولی جدید که نسبت به درمان مقاومت نشان میدهند وجود دارد.

 ایراد دیگر این روش این است که پس از تحت تاثیر قرار دادن آنزیم تلومراز ( که به طرق مختلف مثلاٌ طراحی شناساگرهای مکمل برای بخش RNA این ریبونوکلئوپروتئین که کار آن را مختل میکند،امکان پذیر است) بایدمنتظر ماند تا عوامل کاهش طول تلومر به تدریج اندازه تلومرها را کاهش دهند و این امر مستلزم سپری شدن چندین مرحله تقسیم سلولی است. بنابراین، درمانهای مبتنی بر توقف فعالیت تلومراز نمیتوانند بطور مستقیم وبی واسطه بر سلولهای سرطانی تاثیر گذار باشند وراه بهتر برای انجام درمان براساس تلومر هدف قراردادن پروتئینهای شرکت کننده در ساختمان آن برای از هم پاشاندن این ساختار و یا هدف قراردادن پروتئینهای شرکت کننده در مسیرها و واکنش های منتهی به ایجاد ساختار و یا هدف قراردادن پروتئینهای آن میباشد.که این امر خود مستلزم شناخت دقیقتر از ساختمان تلومر و چگونگی تشکیل آن با انجام پژوهشهای بیشتر در این زمینه است.

 منبع:

http://hesam1384.blogsky.com

کرداورنده:فریبا خسروی

سلول بنیادی سازنده بدن انسان است

    سلولهای بنیادی درون جنین در نهایت به سلول ، بافت و اندامهای مختلف بدن جنین تبدیل می‌شوند. برخلاف یک سلول معمولی که قادر است با تکثیر شدن چندین سلول از نوع خود را بوجود آورد سلول بنیادی همه منظوره و بسیار توانمند است و وقتی تقسیم شود، می‌تواند به هر یک از انواع سلولها در بدن تبدیل شود. سلولهای بنیادی از قابلیت خود نوسازی هم برخوردارند. سلولهای بنیادی خود بر دو نوع هستند. سلولهای بنیادی جنینی و سلولهای بنیادی بالغ.
سلولهای بنیادی جنینی از جنین بدست می‌آیند. یک جنین 3 تا 5 روزه حاوی سلولهای بنیادی است که به شدت در حال تکثیر هستند تا اندامها و بافتهای مختلف جنین را بسازند. افراد بالغ نیز در قلب ،  مغز،  مغز استخوان  ،  ریه ها و اندامهای دیگر خود سلولهای بنیادی دارند. این سلولها مجموعه‌های درونی مخصوص ترمیم هستند و سلولهایی که بر اثر بیماری ، مصدومیت و کهولت سن صدمه می‌بینند دوباره تولید می‌کنند

تاریخچه

    در اوایل دهه 1980 میلادی دانشمندان نحوه قرار گرفتن سلولهای بنیادی جنینی از موش و کشت آنها را در آزمایشگاه فرا گرفتند و در سال 1998 برای اولین بار در سلولهای بنیادی جنینی انسان را در آزمایشگاه تولید کردند. اما این سوال پیش می‌آید که پژوهشگران جنین انسان را از کجا بدست می‌آورند؟ جنین را می‌توان با تولید مثل ، تلفیق  اسپرم و تتخمک یا شبیه سازی تولید کرد.

راههای تولید جنین   

1-  تولید مثل

این راه طبیعی تولید جنین است.

2-تلفیق گامتها در شرایط آزمایشگاه

    پژوهشگران تمایل زیادی به تولید جنین از طریق تلفیق اسپرم و تخمک ندارند. با این وجود بسیاری از آنها جنینهای بارور شده در کلینیکهای بارورسازی استفاده می‌کنند. گاهی اوقات زوجهایی که نمی‌توانند بطور طبیعی بچه‌دار شوند و می‌خواهند به شیوه مصنوعی صاحب فرزند شوند چندین جنین بارور شده تولید می‌کنند که همگی آنها مورد استفاده قرار نمی‌گیرند. و جنینهای اضافی را برای انجام تحقیقات علمی اهدا کنند.

شبیه سازی درمانی

    در این شیوه یک سلول از بیماری‌ که نیازمند درمان از طریق سلول بنیادی است با تخمک اهدا شده ادغام می‌شود. پس از آن  هسته تخمک جدا شده و هسته سلول شخص بیمار جایگزین آن می‌گردد. سپس تخمک حاصل از طریق شیمیایی یا الکتریکی تحریک می‌گردد تا  تقسیم سلولی انجام دهد. جنین حاصل مواد ژنتیکی بیمار را حمل خواهد کرد که می‌تواند پس زدن سلولهای بنیادی را پس از پیوند آنها به میزان زیادی کاهش دهد.

تکثیر سلولهای بنیادی در آزمایشگاه

    جنین 3 تا 5 روزه را بلاستو سیست می‌نامند. یک بلاستوسیست توده ای مشکل از 100 سلول و یا بیشتر است. سلولهای بنیادی سلولهای درونی بلاستوسیست هستند که در نهایت به هر سلول ، بافت و اندام درون بدن تبدیل می‌شوند. دانشمندان سلولهای بنیادی را از بلاستوسیست جدا کرده و آنها را درون ظرف پتری دیش در آزمایشگاه کشت می‌دهند. پس از آنکه سلولها چندین بار تکثیر شدند و میزان آنها از گنجایش ظرف کشت فراتر رفت آنها را از آن ظرف برداشته و درون چندین ظرف قرار می‌دهند. سلولهای بنیادی جنینی که چندین ماه بدون ایجاد تمایز پرورش یافته‌اند خط سلول بنیادی نامیده می‌شوند.

این خطوط سلولی را می‌توان منجمد کرده و بین آزمایشگاهها به اشتراک گذاشت. کار با سلولهای بنیادی بالغ برای دانشمندان سخت‌تر است. زیرا استخراج و کشت آنها نسبت به سلولهای بنیادی جنینی دشوارتر است. یافتن سلولهای بنیادی در بافت بالغ به تنها مشکل است بلکه دانشمندان هم برای کنترل آنها در آزمایشگاه با مشکل رو به رو هستند. اما حتی کنترل سلولهای بنیادی جنینی هم که به خوبی در آزمایشگاه پرورش می‌یابند آسان نیست دانشمندان همچنان در تلاشند تا این سلولها را به رشد در انواع خاصی از بافت وادارند.

موانع بر سر راه استفاده از سلول بنیادی

یکی از این موانع مشکل پس زدن است. اگر سلولهای بنیادی جنینی اهدا شده به یک بیمار تزریق شوند ممکن است سیستم ایمنی بدن بیمار این سلولها را مهاجمان خارجی تلقی کرده و به آنها حمله کند. اما استفاده از سلولهای بنیادی بالغ تا حدودی از این مشکل می‌کاهد. زیرا  سیستم ایمنی بدن بیمار سلولهای بنیادی خود بیمار را پس نمی‌زند.

کاربرد سلولهای بنیادی در بازسازی سلولها

کاربرد سلولهای بنیادی در تولید اندام کامل

    شاید دانشمندان بتوانند حتی یک اندام کامل را در آزمایشگاه پرورش داده و آن را جایگزین اندامی کنند که بر اثربیماری آسیب دیده است. برای این کار باید نوعی چارچوب از جنس پلیمر زیست تجزیه پذیر را به شکل اندام مورد نظر بسازند و سپس آن را با سلولهای بنیادی جنینی یا بالغ بارور سازند. پس از آن عوامل رشد مخصوص آن اندام افزوده می‌شوند تا پرورش اندام را تحت کنترل و هدایت درآورند.

    پس از آنکه چارچوب با بافت خاص آن اندام پوشیده شد آن را به بیمار پیوند می‌زنند. با بوجود آمدن بافت از سلولهای بنیادی چارچوب تجزیه شده و در نهایت یک گوش ، کبد یا هر اندام دیگر باقی خواهد ماند. از جمله بیماریهایی که احتمالا روزی یا درمان سلولی معالجه خواهند شد می‌توان به پارکینسون ، دیابت ، بیماری قلبی ، صدمه به نخاع ، سوختگی ، آلزایمر و ضعف بینایی اشاره کرد.

اختلاف نظر در مورد تحقیقات سلول بنیادی

تحقیقات سلول بنیادی یکی از بزرگترین موضوعاتی است که اجتماعات علمی و مذهبی را رو در رو قرار داده است و هسته این اختلاف یک سوال است حیات چه موقع آغاز می‌شود؟ برای بدست آوردن سلولهای بنیادی دانشمندان یا باید از جنینی استفاده کنند که بارور شده است و یا به روش شبیه سازی ، جنینی را از سلول بدن بیمار و تخمک اهدایی بسازند. در هر دو صورت برای جدا کردن سلولهای بنیادی یک جنین باید جنین از بین برود. و اگرچه این جنین تنها 4 یا 5 سلول را دربرمی‌گیرد. بعضی از رهبران مذهبی بر این باورند که این کار همانند گرفتن جان یک انسان است.

شبیه سازی انسان

    مساله دیگر مورد اختلاف شبیه سازی انسان است. اگر دانشمندان بتوانند جنینی را در آزمایشگاه خلق کنند آیا نمی‌توانند آن جنین را درون رحم یک مادر دیگر پیوند زده و زمینه رشد یک نوزاد را فراهم کنند؟! ایده شبیه سازی انسان افکار هولناک و مخوف پرورش ابر انسانها با ضریب هوشی بسیار بالا و قابلیتهای فیزیکی مانند قهرمانان خیالی سوپر من و بت من و یا خلق کودکانی که صرفا برای استفاده از اندام پرورش می‌یابند را تداعی می‌کند.
هنگامی که گروهی از محققان اسکاتلندی در سال 1997 اعلان کردند که توانسته‌اند با موفقیت گوسفندی را به نام دالی شبیه سازی کنند وحشت ناشی از شبیه سازی شدت گرفت. حتی با افزایش آگاهی و شناخت دانشمندان از سلولهای بنیادی و توانایی کنترل آنها بحثهای اخلاقی و سیاسی در این مورد داغ‌تر و وخیم‌تر می‌شود. بسیاری از دولتها محدودیتهای شدیدی را بر تحقیقات سلول بنیادی اعمال کرده‌اند و تامین بودجه این تحقیقات را با مشکلات زیادی مواجه نموده‌اند

آینده بحث

    مخالفت جامعه جهانی با پدیده شبیه سازی مولد انسان گسترده و عام‌الشمول است. اما به نظر می‌رسد بسیاری از کشورها با انجام تحقیقات پزشکی برای مقابله با بیماری‌هایی چون پارکینسون ،آلزایمر ،‌ بیماری های قلبی و سرطان ازطریق تولید جنینهای آزمایشگاهی و همچنین تحقیق و بررسی روی آنها به منظور ایجاد توسعه و پیشرفت در علوم پزشکی و مهندسی ژنتیک بدون آن که هدف این تحقیقات تولد صرف انسان شبیه سازی شده باشد، مخالفت چندانی نداشته باشند. با وجود این ، برخی کشورها از جمله واتیکان مخالفت صریح و موکد خود را در این مورد ابراز داشته و با عمل شبیه سازی انسان با هر هدف و مقصودی که باشد،مخالفند.
از جمله استدلالهای این گروه برای مخالفت با شبیه سازی این است که ما با این کار به تولید انسان‌هایی اقدام می‌کنیم که در نهایت آنها را از میان می‌بریم و از اینرو ، در جهتی حرکت خواهیم کرد که منجر به نقض قواعد اساسی حقوق بشر و کرامت انسانی خواهد شد. آیا اصولا ما حق داریم که با انسان زنده آزمایشهای علمی بکنیم . بعضیها می‌گویند که اینکار به بشریت خدمت خواهد کرد ممکن است این گفته درست باشد ولی آیا شما حاضرید خود حاصل چنین تولدی باشید و محکوم به تولد برای آزمایش و ابزار آزمایش دانشمندان باشید؟

گردآوری :فریباخسروی

 منبع:http://biology82.blogsky.com

کلیه واکنش های شیمیایی که در داخل بدن انجام میگیرد نیاز به منبعی از انرژی کافی ومداوم دارد ارگانل مسئول فراهم کردن این انرزی میتوکندری میباشد  با توجه به فعالیت سلول تعداد آنها بین جند صد تا دهها هزار نوسان دارد . مثلا" سلول کبدی1700 میتوکندری ویک سلول عضلانی به علت نیاز به انرژی بالاتر نعداد میتوکندری بیشتری دارد  میتوکندری ها از نظر ژنتیک مهم هستند زیرا همانند هسته سلول حاوی DNA هستند.  ژنوم میتوکندریایی (mtDNA)   که از دو رشته سنگین وسبک تشکیل شده است به شکل یک کروموزوم حلقوی بسته بندی میشود . DNAدرمیتوکندریها شامل 16567 جفت باز است که مجموعا"سی وهفت ژن را میسازد .24 ژن رمز تولید مولکولهای RNA و13 ژن باقیمانده رمز تولید پروتئینهایی را در خود دارند که در زنجیره تنفس سلولی فعالیت میکنند

     . DNA میتوکندری با . DNAهسته تفافتهایی دارد .این تفافتها شامل موارد زیر میباشد        

1  - DNA میتوکندری در هسته قرار ندارد زیرا میتو کندریها در داخل سیتوپلاسم قرار دارند

2-در ژنوم هسته پنجاه تا صد هزار ژن و بیست و سه جفت کروموزوم خطی و در ژ نوم میتوکندری 37 ژن ویک کروموزوم حلقوی  وجود دارد

3- mtDNA تماما" از توالیهای دارای رمز درست شده است ،در واقع ژنها فاقد توالیهای بینابینی  وبدون رمز هستند .(اینترون)

4-در هسته سلول دو کپی از یک ژن وجود دارد در حالی که در هر سلول ممکن است صدها میتوکندری  وجود داشته باشد و در درون هر کدام از میتوکندریها ممکن است بین دو تا ده کپی  از یک ژن وجود داشته باشد (پلی پولوئید) .لذا امکان موتاسیون در ژنوم میتوکندری 5تا 10 برابر بیشتر است .

5-در  mtDNA Crossing over وجود ندارد

6- mtDNAدرپروتئین هیستون پیچیده نمی شود لذا در وضعیت حفاظتی متزلزلی قرار میگیرد.

منبع :فصلنامه انجمن متخصصین کودکان خراسان

                       نویسنده: فریبا خسروی